سارا ثبوت، مدرس شاهنامه و فعال حوزه فرهنگی، در گفتوگو با رادیو فرهنگ با تأكید بر جایگاه رستم به عنوان چكیده جهان حماسی فردوسی گفت:مهمترین درس شاهنامه، ادامه دادن است؛ نه لزوماً به معنای پیروزی حتمی، بلكه به معنای تسلیم نشدن و ایستادگی تا پای جان.است.
سارا ثبوت، مدرس شاهنامه و فعال حوزه فرهنگی، در گفتوگو با رادیو فرهنگ با اشاره به جایگاه رستم در شاهنامه بیان كرد: به نوعی میشود ادعا كرد كه رستم، چكیده شاهنامه است و ما با شناخت رستم میتوانیم درك درستتری از این اثر سترگ داشته باشیم. یكی از بنیادیترین مؤلفههای شخصیت او، ایستادگی است؛ ویژگیای كه از بدو تولد تا لحظه مرگ، در همه مراحل زندگی این قهرمان اسطورهای دیده میشود.
وی افزود: در لایههای مختلف شاهنامه، از نبردهای بیرونی گرفته تا ساحتهای عمیق انسانی و اخلاقی، اگر رستم حضور نداشته باشد، روند داستان با آسیبهای بزرگ و جبرانناپذیر روبهرو میشود. رستم فقط با دشمنان بیرونی نمیجنگد، بلكه با بحرانهای درونی، افكار پلید و زشتیها نیز در حال مبارزه است.
ثبوت با تأكید بر اینكه رستم كاملترین تجسم روح حماسه در فرهنگ ایرانی است، تصریح كرد: ایستادگی رستم فقط در میدان نبرد خلاصه نمیشود. در هفتخوان نیز او با چالشهایی روبهرو میشود كه به نوعی با پاكیزگی و تطهیر روح در ارتباط است. عبور از این خوانها، رستم را از یك مبارز معمولی به یك ابرقهرمان تبدیل میكند و این دگرگونی، نتیجه مقاومت و پایداری او در برابر دشواریهاست.
این مدرس شاهنامه ادامه داد: اگرچه همه ما رستم را بیشتر با زور بازو و قدرت جسمانیاش میشناسیم، اما در بسیاری از مسیرها این درایت، تدبیر و توكل او به قدرت الهی است كه راه را میگشاید. رستم پیش از هر چیز یك انسان است؛ انسانی با همه لایههای احساسی، حتی با حس ترس. اما آنچه او را از خوانها عبور میدهد، ایستادگی در برابر همین ترسها و مشكلات است.
وی با اشاره به جایگاه ملی این قهرمان اسطورهای گفت: در نگاه پژوهشگران، رستم یك شخصیت فرامردمی است؛ یعنی از مرز فرد بودن عبور میكند و به نماد هویت یك ملت تبدیل میشود. به همین دلیل است كه مردم ایرانزمین به وجود چنین شخصیتی افتخار میكنند و باور دارند هر جا این سرزمین با چالشی روبهرو شود، رستمی هست كه با درایت و پایداری در كنار آن میایستد.
ثبوت همچنین با اشاره به نسبت رستم و قدرت سیاسی در شاهنامه بیان كرد: دوران زندگی رستم مقارن با پادشاهی كیكاووس است؛ پادشاهی كه بارها تصمیمهای نابخردانه میگیرد و این رستم است كه نه برای شخص او، بلكه برای ثبات و اقتدار ایران به میدان میآید. با این حال، هرگز در برابر نابخردی سر خم نمیكند.
او افزود: حتی زمانی كه مردم از رستم میخواهند پادشاهی را بپذیرد، او این مسئولیت را قبول نمیكند، چون خود را شایسته آن جایگاه نمیداند. این نشان میدهد كه رستم فقط نماد قدرت نیست، بلكه نماد اخلاق، آزادگی و مسئولیتپذیری نیز هست.
ثبوت در پایان تأكید كرد: مهمترین درس شاهنامه، ادامه دادن است. این ادامه دادن الزاماً به معنای پیروزی قطعی نیست، بلكه به معنای صبر، تحمل، تسلیم نشدن و ایستادگی تا پای جان است؛ و این دقیقاً همان مفهومی است كه شاهنامه در ژرفترین لایههای خود به ما میآموزد.
